بازی
استراتژیک عربستان سعودی و ایران در عراق
احسان احراری
رئیس مؤسسه تحقیقات استراتژیک الکساندریای مصر
ایران با توسعه زمینه تاثیر
خود در عراق یک " مینی ایران " در جنوب این کشور شکل داده است
. از طرف دیگر عربستان سعودی نیز برای تاثیر گذاری بر روند
تحولات اخیر در منطقه سعی میکند
تا بازیهائی دیپلماتیک خود را توسعه بخشد . این وضعیت اختلاف
قدرت مابین ایران و عربستان سعودی را در توازن نگاه میدارد .
ایران در عراق صاحب قدرتی حقیقی است در حالیکه عربستان سعودی
در آرزوی بدست آوردن اینچنین موقعیتی باقی مانده است . این
موضوع نشان میدهد که ایران بعد از صدام حسین استراتژی جدیدی در
عراق مد نظر قرار داده و در این راستا بیقراری و بیحوصلگی
آمریکا را نیر در معادلات خود جای میدهد . ایرانی ها بسرعت
دریافتند که آمریکائیان بیش از اینکه بفکر تاسیس و تشکیل نظامی
ثابت و مستقر در عراق باشند بفکر خلع و براندازی صدام حسین
بوده و در واقع هیچ نقشه ای برای مراتب بعدی ندارند . آمریکائی
ها نیز تصور نمیکردند که فضای پرهرج و مرج عراق اینچنین توسعه
یافته و با فسخ ارتش و رژیم عراق در واقع مسئله بدینصورت ادامه
یافته و کش بیاید ...
اگر این موضوع را کمی عمیق
تر مورد بررسی قرار دهیم درخواهیم یافت که ؛ ایران احتمال دیگری
را مورد استفاده قرار داده است . جرج بوش رئیس جمهور آمریکا
اعلام داشته بود که ایران قربانی آینده دکترین رژیم جدید جهانی
نخواهد بود . در اصل این موضوع بدین معنا بوده است که ایران یا
باید هرج و مرج موجود در عراق را بنفع خود مورد استفاده قرار
دهد و یا اینکه برای بدتر کردن اوضاع خود نیز در این فضای پرهرج
و مرج شرکت جوید . در هر دو صورت نیز حقایق سیاسی و دینی موجود
در منطقه بنفع ایران تمام خواهد شد .
شصت و پنج درصد مردم عراق
شیعه بوده و مابین ایران و عراق در زمینه دینی سالهای سال همکاری
و تبادل اطلاعات وجود داشته است . در زمینه سیاسی نیز باید گفت
ایران سالهای سال برای سقوط رژیم دیکتاتوری در عراق ، نیروهای
مخالف صدام را تغذیه نموده و نقش مهمی در این زمینه ایفا نموده
است . خلاصه کلام اینکه هیچ کشوری همانند ایران دینامیکهای
عراق را بوضوح نمیشناسد .
در دوران بعد از صدام حسین
، دو عالم شیعه بشکلی مستقیم وغیر مستقیم برای اداره کرد سیستم
دلخواه ایران عهده دار وظیفه شدند . عبدالعزیز الحکیم رئیس
شورای عالی انقلاب اسلامی عراق طرفدار ایران بوده و با لشکرهای
بدر خود همواره صدام حسین را بتنگ میآورد . او بعد از سقوط
صدام حسین نیروی قدس خود را بشکلی فعال درآورده و با اجتناب از
جنگ سنتی این نیرو را در زمینه اطلاعاتی متمرکز ساخت . با توجه
بعلل دینی و سیاسی ایران هیچگاه تصمیم ندارد تا عراق را تنها و
راحت بگذارد . اگر آمریکا حتی بتواند در عراق نظامی مستحکم
مستقر نماید نیز باز ایران با موجودیت آمریکا در اینکشور
مخالفت خواهد ورزید . با تردد ایالات متحده آمریکا در مورد
تثبیت نظامی مستقر در عراق ، ایران بیشتر از پیش بدنبال اهداف
خود در عراق خواهد بود .
وقتی از دریچه جمع آوری
اطلاعات در رابطه با این موضوع بعراق بنگریم خواهیم دید که در
مورد موفقیت نیروی پاسداران انقلاب اسلامی تردیدهائی وجود دارد
. هنوز کسی بدرستی نمیداند که آنها در مقابل افزایش ظرفیت
مقابله مقاومت کنندگان سنی و مجاهدین عراقی در قبال نیروهای
ارتش عراق ایالات متحده آمریکا نقش فعالی برعهده داشته اند یا
خیر ... اگر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اجرای تاکتیکهای
غیر قرینه عصیانگران سنی به آنها کمک کرده باشند و با توجه به
اینکه بمحض ترک عراق توسط آمریکا مقاومت کنندگان سنی عراقی در
سنگر مقابله با ایران جای خواهند گرفت میتوان ادعا نمود که
ایران در این زمینه خود را وارد قماری بزرگ نموده است . منافع
کلی حیله های ایران در عراق خود بر اوج گیری موقعیت و محبوبیت
ایران در عراق و احتمال عقب نشینی آمریکا از عراق بستگی دارد .
در برابر ایران ،عربستان
سعودی در این بازی قدرت به اندازه ایران نقش مهمی برعهده
نگرفته است . گرچه بیست و پنج درصد جمعیت عراق را سنی ها تشکیل
میدهند ولی باید گفت که عربستان سعودی از هیچ راهی نمیتواند
میزان وابستگی این سنی ها به حرکت القاعده را ثابت نماید .
بطور خلاصه میتوان ادعا کرد که تمامی نیروهای موجود در عراق
مخالف با عربستان سعودی هستند . سرویس اطلاعاتی عربستان سعودی
برای عقیم گذاشتن اهداف استراتژیک ایران در عراق شاید بخواهند
تا با نیروهای بجای مانده از صدام حسین همکاری نمایند . ولی
وقتی در نظر داشته باشیم که نیروهای اطلاعاتی ایران تمامی عراق
را زیر نظر دارند آنگاه میتوان گفت که فعالیت عربستان سعودی
آنهم بدین شکل کمی غیرممکن بنظر میرسد . سرویسهای اطلاعاتی
ایران و عربستان هر دو عراق را همانند کف دست خود میشناسند .
علاوه بر این عربستان سعودی بدون درک علت حضور اینچنینی آمریکا
در عراق نمیتواند تا علت نفوذ و تاثیر ایران در منطقه را نیز
بفهمد . از اینروست که میبینیم عربستان سعودی بجای شرکت در جنگ
خندقی با ایران ، دیپلماسی خاصی برای تاسیس نظامی ثابت و مستقر
در پیش بگیرد ...
رهبران ایران بدون شک
نمیتوانستند خود را تنها با اظهارات ملک عبدالله پادشاه اردن
دال بر اینکه قدرت شیعه در منطقه روزبروز اوج میگیرد ، تسکین
بخشند . آنها نمیخواهند با دول سنی منطقه رو در رو گردیده و کارتهای
برنده خود را بدون دلیل بکار ببندند . در اصل آنها بیشتر
بدنبال این موضوع هستند که معمای مبارزه چند بعدی آمریکا و جرج
بوش را گشوده و درمقابل اقدامات محتمل آمریکا برای براندازی
رژیم جمهوری اسلامی تلاش نمایند .همکاری و همیاری مابین
عربستان سعودی و ایران نیز به این اهداف کمک میکند . در آینده
ای نه چندان دور شاید رهبران جمهوری اسلامی بخواهند تا با
استفاده از نفوذ عربستانی ها در کاخ سفید واشنگتن راه دیالوگی
چند بعدی با آمریکا را بگشایند . امروز هیچ سندی در این رابطه
وجود ندارد ولی در هفته های آینده این امر امکانپذیر است ...
